Ülkemiz ekonomisi mağlum. Dünyayla yarıştığımız inancını ne hikmetse sadece biz Türkler düşünüyor. Globalin kendisine rekabetçi baktığımızdan bence pek haberi yok. Bu algıya pandemi süreciyle daha da hızlı kapıldık ve ülkemizde bazı dengeler ciddi şekilde değişti. Ülkemizin zenginlikleri var; fakat bu ifade edildiği gibi kıskanılacak düzeyde değil bana göre. Gerçekçi olalım; değerlerini kaybetmeye başlamış, yozlaşma yolunda emin adımlarla ilerleyen bir Türkiye'ye sahibiz. Ekonomik gücümüz rekabet edecek düzeyde değil. Ekonomi demişken arta motosiklet satışlarına ele alalım. Bugünkü konu da buna parantez açıyor.
Motosikletler belirli risk ve zorlukları barındırsa da ulaşım söz konusu olduğunda büyük avantajlara sahip. Özellikle bu avantajlar İstanbul gibi nereye yürüdüğünü ve ne sürdüğünü bilmeyen insan zihniyetinin bulunduğu bir lokasyonda ikâmet edenler için büyük kolaylıklar sunuyor. Bu birnevi hayatta kalma mücadelesi gibi.
İstanbul'a taşındığımızdan beri buranın en büyük sıkıntısının bir parçası olmak ve günlük rutinin büyük bir bölümünü bununla harcamak oldukça can sıkıcı geliyordu: kalabalık. Haliyle ulaşım konusunda bazı çözümler arayışındayken önce bir bisiklet, sonra elektrikli scooter ve bir 50 cc motosiklet sahibi oluverirken bulduk kendimizi. Evet, bu seçenekler bir arabayı barındırmıyor; çünkü o dönemde araç piyasası ederinin çok ama çok üstündeydi ve zaten trafik sorunlarıyla meşhur olmuş bir bölgede araç sahibi olmak da anlamsızdı. 50 cc scooter'ı 100 cc'ye yükselttiğimiz o dönem, motosiklet deneyimini de ilk kez tattığımız anlara işaret ediyordu. Haliyle trafiğin bu şekilde bir parçası olmak ciddi anlamda bir bilinçlenme gerektiriyordu. Çünkü bu sınıf iki tekerli ve iki ayaklı. Bu bilince ulaşmak kolay da sayılmazdı. Keza, sigortasız bir araçla 2 kez kaza yapmış bulunduk ve ben 1 hafta tuvalete bile zor çıktığım zamanlar yaşadım. Haliyle işin sonunda elimizdeki 50 cc scooter'ın amaçlarımız için uygun olmadığına 1,5 yılın sonunda karar verebildik. Gerçek bir motosiklet edinmeliydik.
Motosiklet piyasasında yoğun bir araştırma yapmaya başladım. Kullanıcı deneyimlerine kulak verip sorunlarına yönelik fikirler edindim. Özellikle amaçlarımıza uyacak modeli belirlemek önceliğimdi. Sonuçta sıklıkla 2 kişi bineceğimiz ve ana yolda tırlarla yarışacak bir model olmamalıydı. Çok geçmeden Çinli motosiklet grubunun kronikleşmiş sorunları ve servis umursamazlığı yüzünden pek de tercihler arasında olmaması gerektiği kanısına vardım. Tam da bu zamanda SYM'yle tanıştım.
150-200 cc arası işimizi görür diye düşünürken Joymax Z+'ı satan bir satıcıyla karşılaştık. Sadece internet araştırmaları deneyimiyle hareket etmek biraz riskli de olsa ikinci elde uygun fiyatlı olup ihtiyaçlarımızı fazlasıyla karşılayabilmesi önemliydi. Hemen motosiklet ehliyet kursuna yazılıp heyecanlı bir sürecin sonunda A2 sahibi oldum. Evet, yaşım itibariyle A alabildiğimi de sonradan öğrendim. Fakat iş işten geçmişti.
Joymax Z+'ın satıcısıyla anlaştıktan sonra noter işlemlerini tamamladık ve o gün daha önce kullandığım hiçbir şeyin motosiklet hissinin zerresini bile veremediğini fark ettim. 185 kiloluk bir aracı trafikte zapdetmenin çok farklı hisleri vardı. O gün bugündür kendisiyle oldukça iyi anlaşıyoruz ve -Allah'a şükür- henüz bir kaza yaşamadık.
Şimdi gelelim yazının asıl konusuna: motosiklet konusunda günümüz Türkiye'nin yetersizlikleri.
Her şeyden önce trafik kültürüme bir bakalım. Motosiklet satışlarıyla trafikte daha fazla sürücünün yer alması kaza ve anlaşmazlıkları artırmış gibi görünüyor. Motosikletlinin üzerine süren otomobil sürücüsünden tutun da haksız yere aralara girdiği için üstüne bir de ayna kıran motosikletliler gibi binbir çeşit örneği var bu durumun. Yani aslında herkes bir yarış halinde ve kimsenin saygıya, kurallara ayıracak vakti yok. Her zaman bir başkasının hatası, mâsumu da yanına çekmeyi başarabiliyor trafikte. Buna asıl sebep olan şeyin kullanılan araçlar olduğunu düşünmüyorum. Asıl sorun bence eğitim ve zihniyet.
Bana kalırsa bir aracı sürmeye yönelik sunulan eğitimler oldukça yetersiz. Bu sadece motosikletler için geçerli değil, şoför adayı herkes için. Sınavı geçme odaklı eğitimlerin hiçbiri kişiye bir trafik kültürü aşılamıyor ne yazık ki. Oysa eğitimler bir aracı kullanabilmenin önemi kadar nerede, nasıl sürdüğüyle ilgili olmalı. Trafiğe kaos olarak bakılmasının başlıca sebebi bence bu eksikilik.
Kazaları önlemeye ve trafik üzerinde bir disiplin oluşturmaya yönelik devlet tarafının hamlesi, eğitimleri geliştirmek yerine cezaları caydırı tutmak oluyor. Yani trafik suçu işleme potansiyeli olan zihniyeti adam etmeyi zahmetli görüp işi ceza boyutunda ele almak bence kolaya kaçmaktan başka bir şey değil. Üstelik bu hamlelerin gözle görülür sonuçları da yok. Aksine cezalar kaosu daha da tetikliyor. Yeni bir "Sürücüye trafik cezası kesildi!" gündemi yaratıp haber sitelerine malzeme çıkarıyor sadece.
Yakın zamanda motosiklet sürücülerine hali hazırda olan yasaklar bir yaptırım haline getirildi. Örneğin kaldırıma ya da yayalara ait alanlara park etme gibi. Cezaların uygulanıyor olması kesinlikle tartışılacak bir konu değil, aksine bu memnun edici bir durum. Fakat işin çözüm noktasında hiçbir kamu hamlesi yok. Yani motosikletlerin aynı arabalar gibi hareket etmesi bekleniyor fakat bu durumun hali hazırda olan trafik sorunlarını kat kat artıracağı bilincine varılamıyor. Motosikletler tamamen işine gelindiği konularda ayrı olarak sınıflandırılıyorken (köprü ücretleri, hız limitleri, muayene ücretleri vs), kimi zaman neredeyse bir otomobil statüsünde değerlendiriliyor. Bu, motosikletlerin konumlanacağı trafik kültüründeki algıda bir karmaşa yaratıyor. Hiç motosiklet kullanmamış biri bunu bir "şeytan oyuncağı" olarak tanımlıyor. Yayaya banklı oturma alanı oluşturmak mı zahmetli, yoksa motosikletlilere "Kaldırıma park etmen yasak!" diyen zihniyetin motosiklet park alanı oluşturması mı? Sanırım ikincisi olsa gerek ki biz bunu yaşıyoruz. Çevrenizde o kadar motosiklet görüyorken kaç adet motosiklet için hazırlanmış park alanı görüyorsunuz?
Hepsi bir yana. İşin bir de güvenlik tarafı var. Motosiklet sürücüsü için temel olan ve vazgeçilmez ekipmanların halen daha özel tüketim adı altında vergilendirmesi ülkemizin en traji-komik durumu. Bu, bir diyabet hastasının insülin ihtiyacını kendisinin karşılamasını beklemek gibi bir durum. Yasal adımların son hamlesi olan eldiven zorunluğu bile halen ÖTV kapsamında. Yani kabaca yasa bize şunu diyor: "Eldiven takman artık zorunlu, evet bu bir kural ama aynı zamanda bu özel bir tercih". Nasıl yani, kural olarak zorunluluk getirilen bir konu nasıl kişi tercihi olan özel tüketim kapsamında görülebiliyor? (Agam bizle eyleniğğ).
Çok açık şekilde motosiklet sürücüsünün temel güvenlik ekipmanları kamu teşviğine açık olmalı. Bugün kasklar da dahil hiçbir ekipmanın devlet teşviği bulunmuyor. Şu anki ekonomide özel olarak hepsine ulaşmak zor ve bilmem farkında mıyız, insanlar ölebiliyor.
Motosikletler de tıpkı otomobil ve diğer araç sınıfları gibi belli bakım ve periyodik ödeme gerektiren aşamalara sahip. Burada bir denetimsizlik söz konusu çünkü bir motosiklet lastiğinin fiyatı bile bir otomobilden, hatta bir tırdan bile daha pahalı. Bu açıkça gösteriyor ki, ücret politikası konusunda tamamen satıcıların elinde olan bir başı boşluk var. Ekmeği üst limitten 1 TL pahalı satıyor diye fırın kapatanlar neredeler?
Son olarak değineceğim bir konu da hız limitleriyle alakalı ve bu eşi benzeri olmayan bir saçmalık. Trafiğin en hafif araçlarını trafiğin en ağır vasıtalarıyla aynı kefeye koyan zihniyet oluşabilecek tehlikelerin farkında değil. Yani bir motosiklet sürücüsüyseniz ve aynı yolda üst limitinde giden bir tır varsa hiçbir şekilde onu geçemezsiniz. Yasal olarak sürüş kriterleri aynı ve gayet şaka olmayarak tırla yan yana seyir etmeniz bekleniyor. Niye mi? Çünkü motosikletlilerin hız limitleri bu ağır vasıtalarla aynı. Ne yazık ki bu durum sembolik değil ve gerçekten boş bir yolda bile bu hızı aşsanız ceza alabiliyorsunuz.
Yani demem o ki. Motosikletliler trafiğin ayrı bir paydaşları. Dolayısıyla motosiklet bakış açısı diğer araçlardan farklı şekilde ve tamamen mantık çerçevesinde ele alınmalı. Biz motosikletliler olarak emniyet şeridinde sürüş ayrıcalığı, aralara/derelere rahatlıkla girme gibi yasal olanaklar sunulmasını hedeflemiyoruz. Bir vasıta olduğumuz bilincine varılarak tüm hayatımızın iki avcumuzun içinde olduğunun farkına varılmasını ve bu yönde düzenlemeler yapılmasını istiyoruz.
Bilmem anlatabildim mi?
The state of our country’s economy is well known. For some reason, it seems that we Turks are the only ones who believe we are competing with the rest of the world. I’m not sure the rest of the world even knows that we see ourselves as competitors. The pandemic only pushed us further into this mindset, while many of the balances in our country shifted dramatically. Of course, our country has its riches. But in my opinion, they are nowhere near as impressive as they are often portrayed. Let’s be realistic: Turkey is gradually losing some of its values and steadily drifting toward corruption. Our economic power simply isn’t strong enough to compete on a global scale. Speaking of the economy, let’s take a look at motorcycle sales. That brings us to today’s topic.
Motorcycles come with their own risks and challenges, but they also offer significant advantages when it comes to transportation. These advantages become especially obvious in a city like Istanbul, where sometimes it feels like people don’t even know where they’re going—or what they’re doing behind the wheel. At times, it can feel like a fight for survival.
Naturally, while looking for ways to make transportation easier, we started with a bicycle, moved on to an electric scooter, and eventually bought a 50cc motorcycle. Yes, none of these involved owning a car, because at the time, car prices were ridiculously far above what they were actually worth. When we upgraded our 50cc scooter to a 100cc, we got our first real taste of what riding a motorcycle was like. Riding in traffic this way required a serious level of awareness. Getting to that level was not easy. In fact, we had two accidents involving an uninsured vehicle, and there were times when I could barely even walk to the bathroom for an entire week. Eventually, after about a year and a half, we realized that what we had simply wasn’t suitable for what we needed. We needed a real motorcycle.
I began conducting extensive research into the motorcycle market. I listened to riders’ experiences and tried to understand the problems they had encountered. My top priority was finding a model that would suit our specific needs. After all, we would often be riding with two people, so it didn’t make much sense to choose a motorcycle that would struggle to keep up with trucks on the highway. Before long, I came to the conclusion that Chinese motorcycle brands shouldn’t be among our top choices, mainly because of their recurring reliability issues and what I perceived as inadequate after-sales support. It was around this time that I discovered SYM.
At first, I thought something in the 150–200cc range would be enough for us. Then we came across a seller offering a Joymax Z+. Making a decision based solely on online research is obviously somewhat risky, but the motorcycle was reasonably priced for the second-hand market and seemed more than capable of meeting our needs. That was enough for me to take the next step. I immediately enrolled in a motorcycle license course and, after an exciting process, obtained my A2 license. Yes, I later learned that, given my age, I was actually eligible for an A license. By then, however, it was too late.
After reaching an agreement with the Joymax Z+ seller, we completed the notary paperwork. And that was the day I realized that nothing I had ever ridden before could compare to the feeling of riding a motorcycle. Maneuvering a 185-kilogram machine through traffic was a completely different experience. We’ve gotten along surprisingly well ever since, and—thank God—we still haven’t had an accident.
Now, let’s get to the main subject of this article: the current shortcomings of Turkey’s motorcycle landscape.
First of all, let’s take a look at traffic culture. As motorcycle sales have increased, the growing number of riders on the roads seems to have brought more accidents and conflicts with it. There are countless examples—from car drivers deliberately swerving toward motorcyclists to motorcyclists who force their way into gaps they shouldn’t, only to go one step further and break someone’s mirror. In short, everyone seems to be in a race, and no one has any time left for respect or rules. In traffic, someone else’s mistake can always end up dragging an innocent person into the consequences. I don’t think the vehicles themselves are the main cause of this. In my opinion, the real problem lies in education and mindset.
I believe the training provided to obtain a driving license is seriously inadequate. And this isn’t just a problem for motorcyclists; it applies to everyone learning to drive. Unfortunately, these training programs are largely focused on passing the test rather than developing an actual understanding of traffic culture. Learning to drive should be about more than simply knowing how to operate a vehicle. It should also teach people where, when, and how they should drive. I believe this lack of education is one of the main reasons why traffic has become synonymous with chaos.
The government’s approach to preventing accidents and maintaining discipline on the roads has largely focused on making penalties more severe and using them as a deterrent, rather than improving education. In other words, I believe that treating the effort required to change the mindset of people who repeatedly violate traffic rules as too much trouble—and dealing with the problem almost entirely through penalties—is simply the easy way out. And these measures have produced no visible improvement. If anything, the penalties seem to be adding to the chaos. They just create another “Driver issued a traffic ticket!” headline for news websites to turn into content.
Recently, existing restrictions on motorcyclists have also started being enforced more strictly—for example, parking on sidewalks or in pedestrian areas. There is absolutely nothing wrong with enforcing these rules. On the contrary, it is a positive development. The problem is that there is still very little public planning at the solution level. Motorcycles are expected to behave exactly like cars, without taking into account that this can actually make existing traffic problems worse. Yet when it is convenient, motorcycles are treated as a completely separate category—when it comes to bridge tolls, speed limits, inspection fees, and so on. At other times, they are treated almost exactly like automobiles. This creates confusion about where motorcycles actually belong within traffic culture. Is it really more difficult to create designated motorcycle parking areas and pedestrian-friendly spaces, or is it easier to simply tell people, “You are not allowed to park on the sidewalk!”? I suppose the latter is easier—because that is exactly what we are experiencing. Then there is the issue of safety.
The fact that essential and indispensable protective equipment for motorcyclists is still treated as a luxury expense is probably one of the most tragicomic things about our country. It is almost like telling a diabetic patient to pay for their own insulin while simultaneously making it mandatory for them to stay healthy. Even the latest legal requirement—the mandatory use of gloves—is still subject to special consumption tax. In simple terms, the message is basically this: “Wearing gloves is now mandatory. Yes, it’s the law. But at the same time, it’s a luxury.” How exactly can something that is legally mandatory also be considered a luxury? Come on. Let’s at least have a little fun with ourselves, shall we?
It should be obvious that basic motorcycle safety equipment deserves some form of government support. At present, there are no government subsidies for such equipment, including helmets. In today’s economy, these items can be difficult for many people to afford. And sometimes I wonder whether we have forgotten that people are actually dying.
Motorcycles, just like cars and other classes of vehicles, come with their own maintenance and periodic expenses. There is another serious problem here: a lack of oversight. Even a single motorcycle tire can cost more than a car tire—or sometimes even more than a truck tire. That alone raises questions about how pricing is being regulated and how much freedom is being left to sellers. Where are the authorities who shut down bakeries for selling bread just 1 TL above the official price?
Finally, I want to talk about speed limits—and this is perhaps the most absurd issue of all. A system that puts the lightest vehicles on the road under the same speed limits as the heaviest ones seems to overlook the dangers this can create. Imagine you are riding a motorcycle and there is a truck traveling at the maximum legal speed on the same road. You cannot legally overtake it by exceeding that speed. In practice, you are expected to travel alongside a massive vehicle simply because motorcycles and heavy vehicles are subject to the same speed limit. Why? Because motorcycles have the same speed limits as these much heavier vehicles. And unfortunately, this is not merely a theoretical problem. Even on a completely empty road, exceeding that limit can result in a fine.
So, this is what I am trying to say: Motorcyclists are a distinct stakeholder in traffic. Therefore, the motorcycle perspective needs to be considered separately from that of other vehicle classes, and it needs to be addressed within a framework of logic and common sense. We are not asking for special privileges such as being allowed to use emergency lanes or freely weave through traffic. We simply want recognition that we are vehicles too—and an understanding that, unlike someone sitting inside a car, our entire lives are quite literally in the palms of our hands.
I hope I’ve managed to explain myself.
Yorum Gönder